Tiểu cầu là thành phần của máu có vai trò quan trọng trong quá trình cầm máu. Khi số lượng hoặc chức năng tiểu cầu bị rối loạn, cơ thể có thể đối mặt với nguy cơ chảy máu hoặc hình thành huyết khối. Vì vậy, những bất thường về tiểu cầu cần được phát hiện và đánh giá đúng nguyên nhân.
🔻 TIỂU CẦU GIỮ VAI TRÒ GÌ TRONG CƠ THỂ?
Tiểu cầu là những thành phần nhỏ trong máu, được sản xuất tại tủy xương. Khi mạch máu bị tổn thương, tiểu cầu nhanh chóng tập trung tại vị trí tổn thương, kết dính và liên kết với nhau để tạo thành nút cầm máu ban đầu.
Sau đó, tiểu cầu tham gia vào quá trình đông máu, góp phần hình thành cục máu đông ổn định và hạn chế tình trạng mất máu.
Ở người khỏe mạnh, số lượng tiểu cầu thường nằm trong khoảng 150.000–450.000/µL. Tuy nhiên, chỉ số này có thể thay đổi tùy từng phòng xét nghiệm và tình trạng sức khỏe.
🔻 KHI TIỂU CẦU TĂNG HOẶC GIẢM
Giảm tiểu cầu có thể gặp trong nhiều tình trạng như sốt xuất huyết, xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch, bệnh lý tủy xương hoặc do tác dụng của một số thuốc. Khi số lượng tiểu cầu giảm đáng kể, nguy cơ chảy máu tăng lên.
Người bệnh có thể xuất hiện chấm xuất huyết dưới da, dễ bầm tím, chảy máu cam, chảy máu chân răng, rong kinh hoặc chảy máu kéo dài. Trường hợp nặng có thể xảy ra xuất huyết ở các cơ quan quan trọng.
Ngược lại, tăng tiểu cầu có thể liên quan đến bệnh lý tăng sinh tủy hoặc xuất hiện thứ phát sau viêm nhiễm, thiếu sắt, cắt lách và một số tình trạng khác. Trong một số trường hợp, tình trạng này làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối, có thể dẫn đến tắc mạch, đột quỵ hoặc các biến cố tim mạch.
Điều quan trọng là không thể chỉ dựa vào số lượng tiểu cầu để xác định nguyên nhân hoặc mức độ nguy hiểm. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và các xét nghiệm liên quan.
🔻 NHỮNG DẤU HIỆU KHÔNG NÊN BỎ QUA
Cần đi khám khi xuất hiện tình trạng bầm tím hoặc chấm xuất huyết bất thường, chảy máu kéo dài hoặc tái diễn, chảy máu cam và chân răng không rõ nguyên nhân.
Ngược lại, đau hoặc sưng đột ngột một bên chân, đau ngực, khó thở hoặc xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ cũng cần được cấp cứu kịp thời vì có thể liên quan đến tình trạng huyết khối.
Xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi là một trong những xét nghiệm cơ bản giúp đánh giá số lượng tiểu cầu. Khi phát hiện bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu như phết máu ngoại vi, xét nghiệm chức năng tiểu cầu hoặc các xét nghiệm đông máu tùy từng trường hợp.
Không nên tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt các thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu hoặc quá trình đông máu. Khi phát hiện chỉ số tiểu cầu bất thường hoặc xuất hiện dấu hiệu chảy máu, huyết khối, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
Chủ động kiểm tra sức khỏe và phát hiện sớm những bất thường về tiểu cầu là một trong những cách giúp phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm liên quan đến chảy máu và huyết khối.
✍️ Khoa Huyết học truyền máu + Tổ truyền thông